Mark Hooper - Prif ymgeisydd Plaid Cymru Penybont Bro Morgannwg
Mae'n ddydd Nos Galan 2025, ac mae'n fore oer yn gynnar yn y Barri – ddim mor oer ag mae Cumbria y radio yn dweud wrtha i, ond eto. Dwi’n tapio ar fy mysellfwrdd gyda fy mysedd yn chwarae mig allan o lewys fy siwmper. Fe allen i roi'r gwres ‘mla’n, ond mae pawb arall yn y tŷ yn dal yn y gwely a byddai sŵn y boeler yn clyncian wrth ddechrau yn debygol o’u deffro - ac wedi'r cyfan, i beth mae siwmperi mawr yn dda os nad am foreau fel hyn.
Gallaf weld llawer o'r dref ges i fy magu ynddi o fy ffenestr wrth i mi deipio. Mae gwawr ola’r haul am y flwyddyn yn un llachar a newydd. Mae’n gosod y naws ar gyfer diwrnod olaf 2025 a'r hyn a ddaw nesaf yn 2026. Mae'n flwyddyn newydd arall (eto) – ac ryn ni wedi eu cael o'r blaen, a bydd gennym y cerrig milltir hyn yn ein bywydau eto, ond mae'r un hon, i Gymru, a gwleidyddiaeth Cymru, yn un hynod o arwyddocaol.
Ymhen ychydig dros bedwar mis bydd Cymru'n wahanol. Bydd gennym Lywodraeth newydd sy'n rhedeg ein gwasanaethau cyhoeddus. Mae gwleidyddiaeth oes datganoli wedi cael ei ddominyddu gan Lafur yma yng Nghymru. Er gwaetha’r gafael hwn ar rym, am lawer o'r amser hwnnw, mae'r cyfrifoldeb am gyflawni wedi bod yn esgus a basiwyd rhwng San Steffan a Chaerdydd. Yr unig bobl sy'n colli yw trigolion Cymru, sydd wedi gorfod dioddef GIG ar ddibyn parhaus, gwasanaethau cyhoeddus a ddarperir yn wael a Llywodraeth nad yw'n fodlon, neu sy'n methu â sefyll i fyny dros fuddiannau Cymru yn effeithiol.
Mae chwe mlynedd ar hugain o fethiant wedi bod yn ddigon i'r etholwyr hir-ddioddefgar yng Nghymru. Mae cangen Gymreig Llafur Starmer ar fin cael eu gorchmynion i adael; gorchmynion i'w cyhoeddi'n swyddogol mewn blychau pleidleisio ledled Cymru ar Fai 7fed. Nid yw'r Blaid Lafur hyd yn oed yn y ras mwyach am bwy fydd yn arwain Cymru o fis Mai. Mae pawb yn gwybod hynny, gan gynnwys y rhan fwyaf o bobl yn y Blaid Lafur. Mae'r parti wedi dod i ben.
A'r Torïaid. Mae adain dde eu plaid wedi hercian yn atgas tuag at ReformUK dros y flwyddyn ddiwethaf tra bod y gweddill yn brwydro i fod yn berthnasol. Hyd yn oed mewn hen gadarnleoedd fel y Bont-faen, maen nhw'n dod yn drydydd tu ôl i Blaid Cymru a ReformUK. Mae rhai, fel Andrew RT Davies sy’n fythol ddig, yn ceisio gor-Farageiddio Farage gyda’i gasineb yn ei anobaith, gan adael yr ychydig Dorïaid un-genedl sy'n weddill yn meddwl tybed i ble aeth eu plaid. Bydd y Torïaid yn ffodus i ddychwelyd digon ar gyfer tîm pump bob ochr ym mis Mai - ni fyddant yn bwysig yn y cyfrif ar ôl yr etholiad - mae 14 mlynedd a mwy o fethiant yn San Steffan wedi sicrhau hynny'n iawn.
O’r fan hyn mae pethau’n achosi ychydig mwy o bryder. Mae ein huwch-etholaeth yn darged ar gyfer ReformUK – wedi'i amlygu'n fewnol (ganddyn nhw) fel "Aur +". Maen nhw eisiau tair o'r chwe sedd yma - y math o gyfrif a fyddai'n eu rhoi yn agos at fod blaid fwyaf yng Nghymru. Plaid o ddicter ac ofn, wedi'i ariannu gan biliwnyddion sy'n esgus eu bod nhw’n poeni am gymunedau yng Nghymru. Gwelwn eu camwybodaeth a'u celwyddau a safwn yn gryf yn eu herbyn. Mae angen i Gymru, fel endid gwleidyddol, weithio'n llawer gwell – mae gennym gynlluniau credadwy i wneud hynny, ac ni fyddwn, yn wahanol i Farage a'i ffrindiau, yn pwno’r gwannaf mewn cymdeithas i wneud pethau’n well.
Yr unig blaid fydd yn eu hatal rhag cael tair sedd yn ein ardal ni yw Plaid Cymru. Awgrymodd y pôl diwethaf (Canolfan Llywodraethiant Cymru/YouGov – Rhagfyr 17eg 2025) y byddai Sarah Rees o'r Blaid yn cael y chweched sedd honno yma ond y Blaid yn y seithfed safle fyddai ReformUK. Mae rhai wedi rhybuddio am hunanfodlonrwydd ym Mhlaid Cymru – gadewch imi eich sicrhau ein bod yn canolbwyntio'n llwyr ar wneud yn siŵr ein bod yn trechu ReformUK yma ym Mhen y Bont Bro Morgannwg ac yn chwarae ein rhan gadarnhaol wrth adeiladu gwell yfory.
Gallai – a dylai etholiad Mai (yn fy marn i) gael ei benderfynu gan bleidleiswyr dan 35 oed. Does dim amheuaeth, pe bai eu cyhyrau etholiadol yn cael eu hymarfer, byddai hi ar ben ar Farage a'i gang. Yn yr arolwg barn diweddaraf, mae chwe gwaith cymaint o bobl ifanc 18–24 oed yn cefnogi Plaid Cymru o gymharu â ReformUK a thair gwaith cymaint o bobl ifanc 25–34 oed (trueni na wnaethon nhw gynnal arolwg o bobl ifanc 16–17 oed sy'n gallu pleidleisio yn yr etholiad hwn hefyd!). Fe wnaeth Llafur a'r Democratiaid Rhyddfrydol berfformio hyd yn oed yn waeth na ReformUK ac o ran y Torïaid roedd y pleidlais yn gywilyddus. Does dim amser gwell na mis Mai i wneud yn siŵr bod lleisiau pobl ifanc yn cael eu clywed a bod eu pleidleisiau'n cael eu cyfrif. Dyma'r etholiad pwysig. Dyma'r etholiad i bobl ifanc yng Nghymru bleidleisio i Blaid Cymru.
Mae gen i neges ddiffuant a chlir i'r rhai sy'n ystyried pleidleisio i’r Blaid Werdd neu’r Democratiaid Rhyddfrydol yn yr uwch-etholaeth hon. Yn syml, ni fydd eich pleidlais yn cyfrif – yr unig bobl i elwa o’ch pleidlais fydd ReformUK. Nid yw hyn yn wir ym mhob man ledled Cymru. Mae yna ambell le a fydd yn dychwelyd aelodau'r Senedd o'r ddwy blaid hyn, rwy'n siŵr, ond nid ym Morgannwg a Phen-y-bont ar Ogwr. Ni fydd y naill blaid na'r llall yn cyrraedd y trothwy sy'n ofynnol o dan y system gyfrannol sy'n cael ei defnyddio. Gallwn ddadlau rhinweddau neu fel arall y system hon (mae Plaid Cymru wedi cefnogi system Pleidlais Sengl (STV) decach yn gyson), ac mae'n debyg y byddwn yn cytuno, ond ni fydd hynny'n newid y system; rydym y tu hwnt i semanteg er byn hyn. A nawr ar faes y gad etholiadol – gwnewch i'ch pleidlais gyfrif; pleidleisiwch dros Blaid Cymru.
Yn aml, mae pleidiau yn gofyn i gefnogwyr y blaid gymharol wannach fenthyg eu pleidleisiau i atal canlyniad llawer gwaeth. Pleidlais dactegol. O ystyried y peryglon a achosir gan naill ai Llywodraeth Cymru ReformUK neu eu bod yn ennill y nifer fwyaf o seddi yn y Senedd ond yn methu ffurfio llywodraeth (oherwydd nad oes neb arall yn fodlon gweithio gyda nhw), mae'r canlyniadau gwaethaf yn glir. Ond yn wahanol i'r rhan fwyaf o bleidleisiau tactegol, gall cefnogwyr posibl y ddwy blaid sy'n pleidleisio Plaid wneud hynny'n gadarnhaol. Er bod gan Blaid Cymru wahaniaethau polisi gyda'r Gwyrddion a'r Democratiaid Rhyddion, mae gennym hefyd feysydd sylweddol yr ydym yn cytuno arnynt. Byddwn yn sefyll ar faniffesto credadwy a chyflawnadwy a fydd yn gwneud Cymru'n decach ac yn fwy ffyniannus. Gallwch bleidleisio Plaid Cymru gyda hyder a llwyddo hefyd i atal ReformUK. Rydym wedi gweld hyn yng Nghaerffili a gallwn weld yr un peth yma.
Gyda'n gilydd gallwn sicrhau bod 2026 a thu hwnt yn flwyddyn o obaith yn hytrach na chasineb, lle mae gwasanaethau cyhoeddus yr ydym oll yn dibynnu arnynt yn cael eu hariannu'n addas, lle mae'r sylfaen ar gyfer economi decach a chryfach yn cael ei osod a lle mae gennym Lywodraeth Cymru a fydd bob amser yn sefyll dros Gymru a'n buddiannau o'r diwrnod cyntaf. Nid busnes fel arfer yw'r opsiwn rydyn ni'n ei ddewis a dyna pam y gofynnwn i CHI ymuno â ni a chwarae eich rhan yn yr etholiad mwyaf hanfodol hwn. Gallwch ymuno â ni, cyfrannu i gefnogi ein gweithgareddau yn lleol neu yn syml ddweud wrthym y byddwn yn cael eich pleidlais ar Fai 7fed. Bydd angen clymblaid o gefnogaeth flaengar i ennill mewn ychydig dros bedwar mis ac yn Sarah a minnau byddwch chi'n ethol dau aelod na fydd yn eich gadael i lawr.
Mae Mark Hooper yn Gynghorydd ar Gyngor Bro Morgannwg i Blaid Cymru. Mae'n arwain rhestr y Blaid yn etholaeth Pen y Bont Bro Morgannwg sy'n cwmpasu etholaethau seneddol Bro Morgannwg a Phen-y-bont ar Ogwr. Ail ar restr ymgeisyddion Plaid Cymru mae Sarah Rees, Pennaeth Oxfam Cymru. Mae manylion llawn holl ymgeiswyr Plaid Cymru ledled y wlad i'w gweld yma.